Είναι ν’ απορεί κανείς που το φαγητό πρωταγωνιστεί με πολλούς και διάφορους τρόπους στα παραμύθια; Ένα μπιζέλι κρίνει την τύχη ολόκληρης πριγκίπισσας, μια φασολιά κάνει πλούσιο και νικητή το γιο μιας φτωχής χήρας, ένα ζαχαρένιο σπιτάκι παγιδεύει μικρά παιδιά στην καρδιά του δάσους, ψίχουλα από ξερό ψωμί δείχνουν το δρόμο σε περιπλανημένους, διωγμένους, κυνηγημένους, μικρούς φυγάδες. Μαγικά τραπέζια προσφέρουν ατελείωτες ποσότητες φαγητού στον κύριό τους. Το φαγητό είναι το κυριότερο, το πρωταρχικό, το βασικό συστατικό της Γιορτής - κι όχι μόνο στα παραμύθια. Οι ήρωές τους ξέρουν καλά την αξία του, έχει θέση κεντρική στις περιπέτειες και στη ζωή τους. Η έλλειψή του είναι που ανοίγει το δρόμο στις μεγαλύτερες τραγωδίες. Κι έτσι είναι λογικό και φυσικό κι επόμενο η λύση των προβλημάτων, η νίκη επί του κακού, το γλέντι του θριάμβου, να συνοδεύονται από τσιμπούσια εντυπωσιακά- που ξεπερνούν κάθε όριο. 

Φαγώσιμοι καρποί γίνονται όπλα μαγικά, οδηγούν σε μεταμορφώσεις σωτήριες, σε καταστάσεις αναπάντεχες και λυτρωτικές: μια κολοκύθα θα δώσει την άμαξα, που θα μεταφέρει τη Σταχτοπούτα στο χορό του παλατιού˙ ένα μαρούλι κάνει την αρχή στο φοβερό δράμα της “Ραπουνζέλ” - που Ραπουνζέλ δεν τη λένε, Μαρούλη τη λένε˙ κι ένα μήλο μισοφαγωμένο χωράει μέσα του ολόκληρη την ιστορία της Χιονάτης. Οι ήρωες οι ίδιοι των παραμυθιών κινδυνεύουν να γίνουν το φαγητό άλλων, πιο μεγάλων, πιο κακών, πιο άγριων και πιο πεινασμένων πλασμάτων. Ή αντιστρέφοντας την πορεία: στο Ζυμαρόπαιδο, ένα φαγητό-φαγητό, και μάλιστα φουρνισμένο, ζωντανεύει και γίνεται ήρωας της ιστορίας. Ξεφυλλίζοντας τους Γκριμμ δεν μπορεί κανείς να μη συμφωνήσει με τον Μπαχτίν: τον κόσμο τον γευόμαστε, τον τρώμε, τον κάνουμε δικό μας μπουκιά-μπουκιά.

Το φαγητό είναι σε κάποιες περιπτώσεις και δοκιμασία: στους Έξι Υπηρέτες, στο 134o παραμύθι από την τρίτομη έκδοση της Άγρας Παραμύθια των αδελφών Γκριμμ, ο πρώτος βοηθός που μαζεύει το πριγκιπόπουλο, είναι ο χοντρός με την κοιλιά σαν θημωνιά. Που αποδεικνύεται πολύτιμος στη δεύτερη δοκιμασία: στον κάμπο μπροστά στο παλάτι της σκληρής Μάνας της Πεντάμορφης βόσκουν τρακόσια βόδια, που πρέπει να τα φάει ολόκληρα χωρίς ν’ αφήσει ούτε κοκαλάκι. Στο κελάρι της περιμένουν και τρακόσια βαρέλια κρασί, που κι αυτά πρέπει να τα πιει ως την τελευταία σταγόνα.

exi ypiretes

εικονογράφηση του πρώτου υπηρέτη από τον Σεργκέι Γκολοσάποφ, Κάστωρ, 1996

Χάρη στους υπηρέτες του ο πρίγκιπας βγαίνει νικητής και θριαμβευτής. Και στο τέλος… γιόρτασαν το γάμο με γλέντια και χαρές κι ο παραμυθάς μας πολύ θα ‘θελε να ‘ναι από μια μεριά να βλέπει.

Το φαγητό πάλι μπορεί να γίνει φρίκη και κίνδυνος θάνατος, αμαρτία φοβερή, κακό μεγάλο. Το χειρότερο. 

paramythikedrou001Στο Παραμύθι του Κέδρου (47 στην έκδοση της Άγρας) όλα αρχίζουν μ’ ένα φαγητό της επιθυμίας ένα μηλαράκι που καθαρίζει η καλή κι όμορφη γυναίκα ευχόμενη ν’ αποκτήσει παιδί. Μα στη συνέχεια περνώντας από δεύτερα και χειρότερα Θυέστεια δείπνα ο πατέρας τρώει το ίδιο το παιδί του. Μα μεταμορφωμένο σε πουλί (σπαραχτικό είναι το τραγούδι του: “Η μάνα μου μ’ έκοψε κι ο πατέρας μου μ’ έχαψε. Και τα κοκαλάκια μου η αδερφή μου τα έθαψε…”) γλυτώνει στο τέλος, η κακιά κι απαίσια φόνισσα βρίσκει το τέλος και την τιμωρία που της αξίζουν κι ο πατέρας με τα δυο παιδιά του ξανά αγκαλιασμένοι μπαίνουν στο σπίτι και κάθονται ευτυχισμένοι στο τραπέζι να φάνε και να γιορτάσουν!…

Μα η πιο χαρακτηριστική περίπτωση, ο περίτρανος ύμνος του φαγητού, ο θρύλος για κάθε γιορτινό φαγοπότι, είναι το πασίγνωστο Τραπεζάκι Στρώσου, από το παραμύθι των Γκρίμμ 36 (στην ελληνική έκδοση της Άγρας), είναι το θαύμα που κατορθώνει να φτιάξει μαθαίνοντας την τέχνη του μαραγκού ο πρώτος γιος του ράφτη, του πατέρα που γελασμένος έδιωξε από το σπίτι τα τρία του αγόρια.

tischleindeckdich001Ένα τραπεζάκι πραγματικά θαυμαστό, αφού… “είχε μια ξεχωριστή δύναμη: όταν το ‘στηνες στα πόδια του και του ‘λεγες “Τραπεζάκι στρώσου!”, τότε στρωνόταν στη στιγμή με καθαρό τραπεζομάντιλο και γέμιζε πιάτα και μαχαιροπίρουνα και πιατέλες με νόστιμα κι αχνιστά φαγητά και ποτήρια με κόκκινο κρασί, που τα ‘βλεπες κι ευφραινόταν η ψυχή σου!” Ένα τέτοιο τραπέζι, φυσικά, ξεσηκώνει την ζήλεια και την απληστία των κακών. Κι ο νεαρός μαραγκός θα κινδυνέψει σοβαρά, πριν τον σώσει (μαζί με τον δεύτερο και το γαϊδαράκο του) η μαγκούρα του τρίτου του μικρότερου! Μαζί κι οι τρεις θα γυρίσουν στον ράφτη πατέρα - και στο πατρικό θα στηθεί γλέντι μεγάλο…

«που όμοιό του δεν είχε ξαναγίνει στο σπίτι του καημένου του ράφτη. Κι όλοι οι συγγενείς κι οι φίλοι έμειναν μαζεμένοι ως αργά τη νύχτα και γελούσαν και διασκέδαζαν. Κι ο γέρο ράφτης έβαλε στο ντουλάπι τη βελόνα και την κλωστή, το ψαλίδι και το σίδερο και έζησε ευτυχισμένος με τους τρεις γιους του». 

Έτσι κι αλλιώς όλη η τριπλή περιπέτεια αρχίζει από το φαγητό και με το φαγητό, από την σπουδαιότητα και την αχορταγιά και την ψευτιά μιας κατσίκας:

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ράφτης, που είχε τρεις γιους και μια κατσίκα μονάχα. Κι επειδή η κατσίκα έτρεφε όλη την οικογένεια με το γάλα της, έπρεπε να τρώει κάθε μέρα μπόλικο χορτάρι. Οι τρεις γιοι λοιπόν την πήγαιναν ο καθένας με τη σειρά να βοσκήσει στα λιβάδια… Την πήγε ο μεγαλύτερος στο νεκροταφείο, όπου είχε πλούσιο χορτάρι. Το βράδυ τη ρώτησε: “Κατσικούλα μου, χόρτασες;” Κι η κατσίκα απάντησε: “Έφαγα και χόρτασα και τον Θεό εδόξασα! Μπέεεε!”
Στο ράφτη, όμως, που τη ρωτάει κι αυτός αν έφαγε καλά, αποκρίνεται: “Τι να φάω η καημένη; Όλη μέρα μες στους τάφους είμαι τώρα πεινασμένη! Μπέεεε!”

Κι ο ράφτης θυμώνει με τον άχρηστο γιο του και τον ξυλοφορτώνει και τον διώχνει από το σπίτι! Τον ίδιο αυτόν γιο που θα μάθει την τέχνη του μαραγκού και θα φέρει στο σπίτι το Τραπεζάκι Στρώσου.
Ακόμα και τα παραμύθια με Καθόλου Καλό Τέλος, όπως το Κοριτσάκι με τα Σπίρτα, έχουν άμεση σχέση με το φαγητό: το φτωχό ορφανό πεθαίνει από τον κρύο και την πείνα. Και ξεψυχώντας ονειρεύεται βέβαια ένα τραπέζι πλούσια στρωμένο με ψητά και γλυκά! 

Pacofska koritsaki

Εικονογράφηση της Kveta Pacofska, Το κοριτσάκι με τα σπίρτα, Καλειδοσκόπιο, 2005

Ακόμα κι όταν η γιορτή δεν γίνεται ως επιστέγασμα του θριάμβου και της χαράς, υπάρχει και περιγράφεται ως όνειρο άπιαστο και στόχος ζωής ματαιωμένης. 
Τα περισσότερα, ωστόσο, παραμύθια τελειώνουν με γλέντι τρικούβερτο, τριήμερο τουλάχιστον, όπου όλοι τρώνε και πίνουν όσο τραβάει η ψυχή τους.

Το τραπέζι στο σπίτι του Φρεντ, του ανιψιού του Σκρουτζ, είναι στρωμένο πλούσια τη μέρα της γιορτής: στρωμένο μ’ όλα τα καλά του Θεού! Και η πρώτη γιορτή της παραμονής δεν θ’ αργήσει να φτάσει στο αποκορύφωμά της: τι υπέροχη ήταν η συντροφιά, τι υπέροχη ήταν η γιορτή, τι υπέροχη ήταν η ευτυχία!…. Δεύτερη κι ακόμα καλύτερη γιορτή στήνει ο ίδιος ο Σκρουτζ την άλλη μέρα στο φτωχικό του υπαλλήλου του φροντίζοντας να μη λείψει τίποτα από το τραπέζι των Κράτσιτ. Κι η τρίτη γιορτή, η ανώτερη απ’ όλες, ήταν η υπόσχεση των μελλοντικών γιορτών. Ο Ντίκενς τελειώνει την Χριστουγεννιάτικη Ιστορία του λέγοντάς το καθαρά: “Όλοι φτάσανε να λένε για λογαριασμό του Σκρουτζ πως ήξερε καλύτερα από τον καθένα να γιορτάζει τα Χριστούγεννα!”

ALICETEA

Η αγαπημένη Αλίκη κάτι τρώει και κάτι πίνει στο ξεκίνημα της περιπέτειάς της. Και στη συνέχεια παρευρίσκεται σε τσάι, μαθαίνει συνταγές, και για φαγητό πηγαίνει, επιστρέφοντας στην πραγματικότητα.

Εικονογράφηση της Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων, John Tenniel, 1865

MoominBanquet

Κι αυτό το “τσάι” δεν είναι το μόνο παράξενο και θαυμαστό τσάι στις σελίδες των παιδικών βιβλίων. Τα Μούμιν θα μαζευτούν γύρω από ένα τραπέζι, που σηκώνεται στον αέρα μπροστά στα μάτια τους.

Τούβε Γιάνσσον, Το καπέλο του Μάγου Μουμέρλιν, Πατάκης, 2013

mary poppins tea party ed wynn

Την ίδια σχέση με τη βαρύτητα έχει και η παρέα ολόκληρη που παρακάθεται στο τσάι γενεθλίων στη Μαίρη Πόπινς!

Σκηνή από την ταινία Μαίρη Πόππινς του Walt Disney, 1964

Και τα γλέντια στο διάσημο γαλατικό χωριό, τα γλέντια που σημαδεύουν το τέλος κάθε περιπέτειας, γλέντια δεν θα ‘ταν χωρίς τ’ αμέτρητα ψητά αγριογούρουνα!

asterixbanquetfinale001

Η γιορτή που γίνεται για την επιστροφή των ηρώων μας στο Γαλατικό χωριό τους είναι μεγαλειώδης… Κι αν ο Κακοφωνίξ δεν έπεφτε θύμα ενός επαγγελματικού ατυχήματος, άσχετου με τη θέλησή του, σίγουρα θα τραγουδούσε… 
Σειρά κόμικς Asterix, κείμενα: Rene Goscinny, σκίτσα: Albert Uderzo, Μαμούθ κόμιξ.

 


 Διαβάστε για τα συστατικά της Γιορτής:

II. ...και θα χορέψουμε!
III. μικροί μεγάλοι, άντρες γυναίκες, νέοι, γέροι και παιδιά…
Αρχή

Διαβάστε ακόμη: Τρώγοντας...

 

 

το bookbook.gr προτείνει

Βοηθήστε το παιδί σας να γίνει αναγνώστης

Γονείς ενθαρρύνετε τα παιδιά να διαβάσουν!
Αν και δεν υπάρχουν οδηγίες για να εφαρμόσετε, αν και δεν υπάρχουν θαυματουργές τεχνικές, δείτε εδώ κάποιες προτάσεις που μπορεί να οδηγήσουν ένα παιδί να γίνει αναγνώστης.

Διαβάστε περισσότερα

το αγαπήσατε

Στις 8 Σεπτεμβρίου έφυγε από τη ζωή η Έλγκα Καββαδία, περισσότερο γνωστή ως ανιψιά του Νίκου Καββαδία. Το έργο της ζωής της, όμως, ήταν οι παιδικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα.

Ένα έργο που γεννήθηκε μέσα από τη συνάντηση δύο πολύ ιδιαίτερων γυναικών με εξαιρετική παιδεία, τόλμη και πάθος: της Ανέτ Σλουμπερζέ και της Έλγκας Καββαδία.

Διαβάστε περισσότερα

προτεινόμενα άρθρα

 

δημοφιλή θέματα βιβλίων στο bookbook.gr

Αρκούδες Αστυνομικά Γαλλία Δώρα Εβραίοι Ελλάδα, ελληνική επανάσταση 1821 Ευρώπη Ηρωίδες Καλοκαίρι Καπέλα Κυκλάδες Σπίτια Τσίρκο Υφάσματα Χριστούγεννα άγγελοι άγρια ζώα άλογα έρωτας έφηβοι ήρωες αγάπη αγόρια αδέρφια αλεπούδες αλφαβητάρια ανάγνωση ανάποδα παραμύθια ανθρώπινα δικαιώματα αριθμοί αρχαία Ελλάδα αρχιτεκτονική αστέρια αστρονομία βασιλιάδες βατράχια βιβλία βιβλιοθήκες βιβλιοπωλεία βιογραφίες βροχή βυζαντινή αυτοκρατορία βυθός γάτες γέφυρες γίγαντες γενέθλια γεωμετρία γιαγιάδες γιορτή γλυπτική γονείς και παιδιά δάση δέντρα δεινόσαυροι δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος δημιουργικότητα διάστημα διακοπές διαφορετικότητα δράκοι ειρήνη εκπαιδευτικοί ελέφαντες ελληνική μυθολογία ενηλικίωση εξερευνήσεις εξωγήινοι επιστήμη επιστήμονες εποχές ερωτήσεις ευτυχία εφευρέσεις εφηβεία ζουζούνια ζούγκλες ζωγράφοι ζωγραφική ζωγραφικοί πίνακες ζώα ημερολόγια θάλασσα θάνατος θεατρικά έργα θησαυροί ιδέες ιππότες ιστορία, ελληνική ιστορία, παγκόσμια ιστορίες κήποι καράβια κατοικίδια ζώα κηπουρική κλιμακωτά παραμύθια κορίτσια κουνέλια κουτιά κόμικς λέξεις λαγοί λαχανικά λιοντάρια λουλούδια λύκοι μάγισσες μάγοι μέλλον μαγειρική μαθηματικά μαμάδες μετανάστες μηχανές μηχανική μουσεία μουσική μπαμπάδες μύθοι νάνοι νεράιδες νησιά ντετέκτιβ νύχτα ξωτικά ξόρκια οικογένεια οικολογία οικονομία ορχήστρες ουράνιο τόξο πέταγμα παιδιά παιδιά με ειδικές ικανότητες παιδική ηλικία παιχνίδια παππούδες παραμύθια παρελθόν πειρατες περάσματα περιβάλλον περιβαλλοντική ρύπανση περιπέτειες ποίηση ποδόσφαιρο πολιτικά δικαιώματα ποντίκια ποτάμια πουλιά πρίγκιπες προϊστορία πρόσφυγες πρώτος παγκόσμιος πόλεμος πτήση πόλεις πόλεμος ρομπότ ρούχα σαλιγκάρια σελήνη σεξ σκιάχτρα σκοτάδι σκύλοι συμπεριφορά τρόποι συναισθήματα σχήματα σχολεία σχολείο σχολικός εκφοβισμός σύννεφα τέρατα τέχνη τέχνηεκπαίδευση τίγρεις ταξίδια τηλεόραση υποβρύχια φάλαινες φαγητό φαντάσματα φανταστική λογοτεχνία φιλίες φιλοσοφία φοβίες φυσική φόβος φύση χάρτες χειμώνας χελώνες χορός χρυσάφι χρυσοθήρες χρόνος χρόνος μέτρηση χρώματα όνειρα ύπνος
ici-paper.com

 

bookbook.gr εργαστήρια

συνδέσεις
bookbook.gr
κλείσιμο