Χωρίς χάρτη χάνεσαι... χωρίς χάρτη βρίσκεις!

Είναι βαθιά ανθρώπινη και παρήγορη η χαρτογράφηση της φαντασίας, είναι η τρανή απόδειξη ότι υπάρχει αυτό το ΑΛΛΟΥ, αυτό το ΑΛΛΟΤΕ, και κυρίως αυτό το σπαραχτικά μακρινό ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ. Στην ουσία, ωστόσο, υλοποιείται με τα ίδια μέσα κι ακολουθεί τις ίδιες μεθόδους με την πιο προσκολλημένη στην πραγματικότητα πλευρά της χαρτογραφίας: τους ναυτικούς και τους στρατιωτικούς χάρτες. Γιατί αυτό που τελικά μετράει στους κόσμους τους πραγματικούς και τους φανταστικούς εξίσου είναι η χάραξη των συνόρων από τη μία και η χάραξη των διαδρομών από την άλλη.

της Μαρίας Αγγελίδου

Η σημασία του συνόρου

Αγαπώ και θ’ αγαπώ για πάντα τα εμπνευσμένα κι εμπνευστικά βιβλία του Πέτερ Σις - για τα κείμενα, για τις εικόνες, αλλά κυρίως για τους χάρτες τους, που είναι ένα σύμπαν από μόνοι τους. Στο Θιβέτ, στο Δέντρο της Ζωής, εκδ. Κάτοπτρο, στον Πιλότο και τον Μικρό Πρίγκιπα, εκδ. Μεταίχμιο, και στον Αγγελιοφόρο των αστεριών, εκδ. Ποταμός, έχει καταφέρει να κλείσει μέσα στους χάρτες του ζωές που σφύζουν από θαυμάσιες λεπτομέρειες, κόσμους ξεσηκωτικούς και υποσχετικά ανεξερεύνητους. Ανάμεσα σ’ όλα αυτά τα αριστουργήματα ξεχωρίζει συγκινητικός ο χάρτης μιας πραγματικότητας. Ο χάρτης του Τείχους, που χώριζε το Ανατολικό από το Δυτικό Μπλοκ, το Ανατολικό από το Δυτικό Βερολίνο - ως τις 9 Νοεμβρίου του 1989.

Χωρίς χάρτη...

Peter Sis, The Wall – Growing up behind the iron curtain, Farrar, Strauss & Giroux, 2007

Ξεχωρίζει επειδή αποτυπώνει με υπέροχο τρόπο τον χωρισμό του κόσμου και τη σημασία του συνόρου. Από τη μια μεριά του Τείχους (την επάνω!) έχουμε με κεφαλαία καλλιγραφικά τοπωνύμια όπως Δικαιοσύνη, Αλήθεια, Ακεραιότητα, Ελευθερία, Σοφία, Αξιοπρέπεια, Ευτυχία, Αρετή, Τιμή, Εμπιστοσύνη, Ισότητα… Από την άλλη (με τα ίδια καλλιγραφικά, πάνω σ’ ένα πανομοιότυπο τοπίο, που μόνο στο χρώμα διαφέρει από το άλλο, το “κάτω”) έχουμε τοπωνύμια όπως Βλακεία, Τρομοκρατία, Καχυποψία, Αδικία, Φθόνο, Φόβο, Διαφθορά, Ψέματα… Το πιο συγκινητικό σ’ αυτό το χάρτη είναι η απεικόνιση του ίδιου του χαρτογράφου, που καβάλα στο ποδήλατό του με τα πολύχρωμα φτερά διασχίζει (πετώντας;) την καλή βέβαια μεριά του κόσμου.

Η σημασία του συνόρου είναι πάντα μεγάλη -τόσο στη ζωή, όσο και στο χάρτη. Θέλουμε να ξέρουμε πού είμαστε. Πόσο απέχουμε από το κέντρο του κόσμου και πόσο απέχουμε από την άκρη του. Θέλουμε να ξέρουμε ποιο κομμάτι του κόσμου είναι δικό μας και ποιο ξένο. Ποιο είναι ασφαλές και ποιο επικίνδυνο. Πού αρχίζει και πού τελειώνει η επικράτειά μας, η επικράτεια της ακίνδυνης καθημερινότητας, της τακτοποιημένης, συγυρισμένης σιγουριάς μας. Και σε ποιο σημείο αυτού του κόσμου βρισκόμαστε εμείς.

Χωρίς χάρτη...Τα βιβλία της Πηνελόπης Δέλτα συνοδεύονται από χάρτες, όπου τα σύνορα παίζουν τον πρώτο ρόλο. Τα Μυστικά του Βάλτου, ο Καιρός του Βουλγαροκτόνου έχουν χάρτες, που σημαδεύουν με μεγάλη ακρίβεια όρια και αποστάσεις και υψομετρικές διαφορές, διακρίνουν χειρουργικά σχεδόν δασώδεις από ελώδεις περιοχές, βουνά από κάμπους. Είναι χάρτες που αφηγούνται ιστορίες συγκρούσεων.

 

 

 

 

 

 

 

Εικόνες είναι οι χάρτες, εικόνες που χωρίζουν το Εδώ από το Εκεί, το Δικό από το Ξένο, το Φιλικό από το Εχθρικό, το Πραγματικό από το Φανταστικό - τα χωρίζουν και την ίδια στιγμή αποτελούν τη ζωντανή απόδειξη της σχέσης τους, αφού μια γραμμή μόνο χωρίζει τους δυο κόσμους. Το σύνορο. Ακόμα κι αν ο χάρτης περιλαμβάνει μόνο το γνωστό κόσμο, ακόμα κι αν το περίγραμμά του ισοδυναμεί με την άκρη του κόσμου, όπως συμβαίνει σε πολλούς αρχαίους χάρτες (και σε πολλούς νεότερους ή και σύγχρονους ακόμα), το ερώτημα είναι πάντα ανοιχτό: Τι υπάρχει έξω από το χάρτη; Το Άγνωστο. Ναι. Αλλά μ’ αυτό το Άγνωστο …συνορεύουμε.

Χωρίς χάρτη...

Τα σύνορα της απόλυτα τετραγωνισμένης Χώρας του Οζ τα αποτελούν βολικά και συνοπτικά τέσσερις έρημοι.

Χωρίς χάρτη...

Το σχολείο του Χάρυ Πότερ είναι επίσης αποτυπωμένο στο χάρτη με το φράχτη-τείχος που το χωρίζει από τον έξω κόσμο σαφώς χαραγμένο γύρω του.

Χωρίς χάρτη...

Και ο δυστοπικός κόσμος του Όργουελ είναι ολοφάνερα μοιρασμένος σε ζώνες επιρροής, με τα εύγλωττα ονόματα: οι σύμμαχοί μας - οι εχθροί μας.

Κι εδώ φαίνεται γι’ άλλη μια φορά πόσο γειτονεύουν η φαντασία με την επιστήμη: φτάνει να συγκρίνει κανείς το χάρτη του δυστοπικού κόσμου του Όργουελ με τον βαρύγδουπα επιστημονικό χάρτη του πατέρα της Γεωπολιτικής και πρώτου καθηγητή στην νεότευκτη αντίστοιχη έδρα στο London School of Economics Χάλφορντ Τζων Μάκιντερ, του 1904.

Χωρίς χάρτη...

Χωρίς χάρτη...

Την ίδια αποστολή άλλωστε αναθέτουν στο χάρτη η Ιστορία και η Πολιτική. Οι χάρτες είναι ιστορίες σχέσεων. Είναι, το ξέρουμε, υπό κλίμακα, πράγμα που δηλώνει τη μετρημένη σχέση τους με την πραγματικότητα. Διότι πάντα για μια σχέση πρόκειται. Ποτέ για ταύτιση. Ποτέ ο χάρτης δεν είναι ο κόσμος, όσο κι αν έτσι τον κοιτάζουμε, έτσι τον διαβάζουμε, έτσι τον γνωρίζουμε και τον φανταζόμαστε. Στην πραγματικότητα ο χάρτης είναι το σύνορο ακριβώς ανάμεσα στην πραγματικότητα, όπως υπάρχει έξω από το κεφάλι μας και την πραγματικότητα όπως αυτή υπάρχει μέσα στο κεφάλι μας.

Στην οπωσδήποτε αχαρτογράφητη φαντασία του Λιούις Κάρολ δεν οφείλουμε μόνο τη Χώρα των Θαυμάτων˙ του χρωστάμε τον περίφημο εκείνο χάρτη, που με κλίμακα 1:1 έφτασε να ισούται σε μέγεθος με τη χώρα που ήθελε να παραστήσει. Στο τελευταίο βιβλίο, που έγραψε πριν πεθάνει, το δεύτερο της σειράς “Sylvie and Bruno”, όπου περιγράφονται μαγνητικά τρένα και άνθρωποι γενετικά ρυθμισμένοι ώστε να μην πνίγονται, αφού είναι ελαφρύτεροι από το νερό (!), συναντάμε τον περίφημο Καθηγητή ΜάινΧέρ, που λέει ιστορίες για τον τόπο του. Εκτός από την απίστευτη (αλλά πόσο εύγλωττη) κοινωνία, με τους χιλιάδες βασιλιάδες και τον έναν και μοναδικό υπήκοο, ο ΜάινΧέρ εξηγεί και τον εξίσου απίστευτο χάρτη κλίμακας 1:1 - το κορύφωμα της χαρτογραφικής επιστήμης/τέχνης, που δυστυχώς δεν μπόρεσε ποτέ να ξεδιπλωθεί, αφού οι γεωργοί ξεσηκώθηκαν, φοβούμενοι οτι θα κρύψει τον ήλιο από τα χωράφια τους.

Ένας χάρτης εξαντλητικός, που θα περιλαμβάνει τη σύμπασα πραγματικότητα, θα ήταν κάτι αδιανόητο, ίσως πραγματικά επικίνδυνο, και πάντως σίγουρα καταδικασμένο στην καταστροφή.

«…Σ’ εκείνη την Αυτοκρατορία, η Τέχνη της Χαρτογραφίας είχε φτάσει σε τέτοιο βαθμό Τελειότητας που ο Χάρτης μιας και μόνο Επαρχίας έπιανε μια Πόλη ολόκληρη και ο Χάρτης της Αυτοκρατορίας μια ολόκληρη Επαρχία. Με τον Καιρό, οι Εκτεταμένοι αυτοί χάρτες θεωρήθηκαν ανεπαρκείς κι έτσι, το Κολέγιο των Χαρτογράφων σχεδίασε έναν Χάρτη της Αυτοκρατορίας στην ίδια κλίμακα με την Αυτοκρατορία και που αντιστοιχούσε μ’ αυτήν σημείο προς σημείο. Με λιγότερο Πάθος για τη Μελέτη της Χαρτογραφίας, οι επόμενες Γενεές θεώρησαν ότι Χάρτης τέτοιου Μεγέθους ήταν άχρηστος και με Ασέβεια τον άφησαν Έρμαιο του ήλιου και της βροχής. Στις ερήμους της Δύσεως, σώζονται ακόμα κουρελιασμένα Λείψανα του Χάρτη, καταφύγιο πού και πού κανενός Θηρίου ή κανενός ζητιάνου. Σ’ ολόκληρη τη Χώρα δεν έχει μείνει άλλο κατάλοιπο του κλάδου της Γεωγραφίας.»

Σουάρες Μιράντα. Ταξίδια Αξιέπαινων Ανδρών, βιβλ. Δ’ κεφ.14, Λέριδα, 1658, Από το βιβλίο “Παγκόσμια Ιστορία της Ατιμίας”, του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, 1982, εκδ. Ύψιλον, μτφ. Δημήτρη Καλοκύρη.

Τη συζήτηση για τους τεράστιους αυτούς, ουσιαστικά χωρίς κλίμακα χάρτες, που ξεκίνησε ο Λιούις Κάρολ, τη συνεχίζει μετά τον Μπόρχες και ο Νηλ Γκέιμαν, στον εντυπωσιακό Χαρτογράφο του (The mapmaker), (2006) όπου η αυτοκρατορία του Μπόρχες γίνεται η Κίνα και η στενόψυχη, τσιγκούνικη, ανασφαλής ανάγκη ταύτισης της πραγματικότητας με την αναπαράστασή της ενσαρκώνεται στο πρόσωπο ενός παραμυθένιου αυτοκράτορα. Την ιδέα του χάρτη ο Νηλ Γκέιμαν την χαρακτηρίζει ισορροπία. Και όνειρο.

Πριν από δυο χιλιάδες χρόνια έζησε ένας αυτοκράτορας στην Κίνα, που είχε μανία να φτιάξει με ακρίβεια το χάρτη όλης της χώρας του. Έβαλε λοιπόν να του φτιάξουν μια μικροσκοπική Κίνα, πάνω σ’ ένα νησί που είχε κατασκευάσει ο ίδιος θυσιάζοντας πολλή δουλειά και έξοδα και αρκετές ανθρώπινες ζωές (αφού τα νερά ήταν βαθιά και κρύα) μέσα σε μια λίμνη στους κήπους του αυτοκρατορικού παλατιού. Πάνω σ’ αυτό το νησί τα βουνά ήταν μικροί σωροί από χώμα, τα ποτάμια ρυάκια. Του αυτοκράτορα του έπαιρνε μισή ωρίτσα κάθε πρωί να κάνει το γύρο της αυτοκρατορίας του.

Κάθε πρωί, πριν το ξημέρωμα, εκατό άντρες τσαλαβουτώντας και κολυμπώντας πήγαιναν στο νησί κι επισκεύαζαν με προσοχή ο τι είχε χαλάσει ο αέρας ή η βροχή ή τα πουλιά….”

Ένα χρόνο σχεδόν πέρασε ο αυτοκράτορας ευχαριστημένος από το χάρτη του. Μα ύστερα άρχισε πάλι να τρώγεται και βάλθηκε να σχεδιάζει έναν χάρτη σ’ ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα, που θα χωρούσε μινιατούρες όλων των σπιτιών κι όλων των δέντρων κι όλων των ανθρώπων κι όλων των ζώων της αυτοκρατορίας του.

Παρά τις αντίθετες και πολύ σωστές και λογικές συμβουλές των συμβούλων του ο αυτοκράτορας του Γκέιμαν θα βάλει μπροστά την κατασκευή κι αυτού του χάρτη και του επόμενου, του ακόμα μεγαλύτερου, και του επόμενου.

Λένε, οτι ο αυτοκράτορας πέθανε στον ύπνο του. Κι αυτό είναι αλήθεια, όσο μπορεί κάτι να είναι αλήθεια - αν και μπορούμε να σημειώσουμε εδώ ότι δεν έφυγε για τον άλλο κόσμο χωρίς ένα μικρό σπρώξιμο. Κι ο μεγαλύτερος γιος του, που έγινε με τη σειρά του αυτοκράτορας, δεν είχε το παραμικρό ενδιαφέρον ούτε για τους χάρτες ούτε για τη χαρτογραφία.

Το νησί στη λίμνη έγινε παράδεισος για τ’ άγρια πουλιά και τα νεροπούλια, κανένας δεν επιδιόρθωνε τις ζημιές του, τέλος ξεχάστηκε ολότελα. Μόνο η λίμνη απόμεινε. Ο χάρτης χάθηκε, το ίδιο και ο χαρτογράφος. Αλλά ο τόπος συνέχισε να ζει.

Νηλ Γκέιμαν, από την εισαγωγή στη συλλογή διηγημάτων Fragile Things, a collection of short stories.

Η σημασία του δρόμου

Τα βήματα του πολιτισμού είναι διαδρομές ακριβώς στα όρια ανάμεσα στο γνωστό και στο άγνωστο. Τόσο στις Αόρατες Πόλεις, όσο και στο Αν μια νύχτα του χειμώνα ένας ταξιδιώτης, εκδ. Καστανιώτης, ο Ίταλο Καλβίνο έχει ζωγραφίσει δρόμους, σκάλες, γέφυρες ανάμεσα στον κόσμο, όπου ζούμε και στον κόσμο, που φανταζόμαστε. Έχει ζωγραφίσει δρόμους. Διαδρομή άλλωστε είναι και η ίδια η ανθρώπινη ζωή από την αρχή ως το τέλος της -κι έχει κι αυτή τους χάρτες πορείας της.

Χωρίς χάρτη...

«Το Νέο Παιχνίδι της Ανθρώπινης Ζωής», επιτραπέζιο των J.Wallis και Ε. Newbery, από το 1790.

Σε δυο δρόμους μπροστά βρίσκεται ο Ηρακλής κι επιλέγει. Δρόμο παίρνουν και δρόμο αφήνουν οι ήρωες των παραμυθιών, ο δρόμος είναι ο χώρος, ο χρόνος και η ουσία της ανθρώπινης μετακίνησης. Ο δρόμος είναι η ιστορία. Και σαν την ιστορία έχει συνήθως κι αυτός αρχή, μέση και τέλος. Πουθενά δεν είναι αυτό πιο σαφές απ’ ό τι στους χάρτες διαδρομών.

Οι δρόμοι τώρα (και μαζί και οι χάρτες τους) είναι προ πάντων υποσχέσεις. Υποσχέσεις ότι θα βρει κανείς αυτό που ψάχνει. Υποσχέσεις δίνει ο χάρτης στο Νησί των Θησαυρών - αν κι όχι μόνο πλούτου, αλλά και περιπέτειας. Υποσχέσεις σε άπληστους χρυσοθήρες έδιναν και οι χάρτες του Μυθικού - αλλά πόσο τραγικά πραγματικού- Ελντοράντο.

Χωρίς χάρτη...

Υποσχέσεις θησαυρών δίνει και ο χάρτης που ζωγράφισε η Βάσω Ψαράκη στο Σοφό Βιβλίο της Σουμουτού, εκδ. Πατάκης, αποτυπώνοντας στη διαδρομή εκτός από δράκους ολοζώντανους και περιπετειώδη στιγμιότυπα μισοβουλιαγμένων καραβιών!

Χωρίς χάρτη...

Μήπως όλοι οι χάρτες που αποτυπώνουν κόσμους ιστοριών, κόσμους βιβλίων, δεν είναι ουσιαστικά υποσχέσεις περιπέτειας; Προσωπικού κέρδους σε χρόνο και εμπειρίες και αναμνήσεις; Σε σύγκριση μ’ αυτούς τους χάρτες που τόσα πολλά και θαυμάσια υπόσχονται, οι χάρτες των ανά τον κόσμο Ντίσνεϋλαντ, (υποσχέσεις κι αυτοί ανυποχώρητης γιορτής, χαράς και διασκέδασης βάσει τιμολογίου), όσο γυαλιστεροί και τέλεια φτιαγμένοι κι αν είναι, μοιάζουν κατώτεροι!

Χωρίς χάρτη...Δρόμους έχει και ο χάρτης της Κοιλάδας των Μούμιν, που είναι “ένας κόσμος κλειστός, τέλειος, που δεν του λείπει τίποτα. Σαν χάρτης χωρίς άσπρους λεκέδες ανεξερεύνητων τόπων, χάρτης ενός κόσμου κατοικημένου απ’ άκρη σ’ άκρη”. Η οικογένεια Μούμιν λατρεύει τους χάρτες, στον τοίχο του σαλονιού τους υπάρχει κρεμασμένος ένας χάρτης του κόσμου, δηλαδή της Κοιλάδας με την ακρογιαλιά και τα κοντινά νησιά, τον οποίον συμβουλεύονται, κοιτάζουν, αγαπούν όλοι. Κανένας χάρτης δεν δείχνει καλύτερα τη σημασία των δρόμων, όσο ο χάρτης της Κοιλάδας των Μούμιν, που έχει περισσότερους δρόμους απ’ όσους θα μπορούσαν ποτέ να χωρέσουν σ’ έναν κόσμο.

 

 

Και κανένας χάρτης δεν δίνει περισσότερες υποσχέσεις από τον Χάρτη του Θαλασσινού Ταξιδιού, που σχεδιάζει, συμπληρώνει, σβήνει και ξαναφτιάχνει ο Μπαμπάς Μούμιν στο τετράδιό του, στο Κεφάλαιο με τον υπέροχο τίτλο “Γεγονότα”. Στο υπόμνημα αυτού του χάρτη είναι ξεχωριστά μαρκαρισμένη ούτε λίγο ούτε πολύ η Πιθανή Διαδρομή Θησαυρών, γραμμοσκιασμένες οι Προγραμματισμένες Έρευνες, σημαδεμένα με τελίτσες τα Ψαγμένα Μέρη!

Υπόσχεση δίνει και η δύσκολη, εμποδισμένη, κομμένη, τεθλασμένη διαδρομή του Οδυσσέα: υπόσχεση γυρισμού, που είναι ίσως και υπόσχεση ευτυχίας. Στην Οδύσσεια που έχει ζωγραφίσει η Σοφία Ζαραμπούκα, χάρτες χρωματιστοί (και κατοικημένοι!) υπάρχουν σε πολλά κεφάλαια. Αλλά χάρτες της διαδρομής κατά τμήματα συνοδεύουν όλη την αφήγηση, σελίδα τη σελίδα.

Χωρίς χάρτη...

αριστερα: Ομήρου Οδύσσεια, διασκευή και εικονογράφηση Σοφία Ζαραμπούκα, Κέδρος,
δεξιά: Μπεατρίς Αλεμανιά, Ένα Λιοντάρι στο Παρίσι, Κόκκινο

Μια υπόσχεση δίνει και η διαδρομή στο βιβλίο Ένα Λιοντάρι στο Παρίσι, της Μπεατρίς Αλεμανιά, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κόκκινο. Το υπόμνημα του χάρτη μάλιστα δίνει με απόλυτη σαφήνεια τα όρια της διαδρομής: Εκκίνηση και Προορισμός.

Όλοι οι χάρτες-υποσχέσεις είναι καλοί και σπουδαίοι. Όλοι δείχνουν ιστορίες που μπορούν να είναι τρομακτικές ή πανέμορφες, ιστορίες που ξετυλίγονται προς ένα τέλος αβέβαιο μεν, αλλά ορισμένο. Ανάμεσά τους, ωστόσο, κάποιοι ξεχωρίζουν: είναι οι χάρτες, που υπόσχονται τη σωτηρία, του ήρωα ή και του κόσμου ακόμα. Τέτοιοι χάρτες είναι ζητήματα ζωής ή θανάτου. Και είναι όλοι τους “αρνητικοί”, με την έννοια οτι δεν χαρτογραφούν απλά κι ωραία τον κόσμο, αλλά τον κίνδυνο. Το Κακό. Το Χάος. Και η υπόσχεσή τους είναι η διαδρομή, που σαν φωτεινή γραμμούλα διασχίζει το απόλυτο μαύρο για να οδηγήσει στη σωτηρία από βέβαιο θάνατο. Στην έξοδο του Λαβύρινθου.

Πρώτος τέτοιος (και διάσημος) αρνητικός χάρτης είναι ο Μίτος της Αριάδνης. H Ούρσουλα ΛεΓκέν στο “Ariadne’s dream” βάζει την ηρωίδα να διασχίζει τον Λαβύρινθο, κλώθοντας το μίτο της, βρίσκοντας μέσα από τον Κάτω Κόσμο του Θανάτου το δρόμο της ζωής. Λαβύρινθους τέτοιους θανάσιμους αντιμετωπίζουν συχνά οι ήρωες στις περιπέτειες ενηλικίωσης/μύησης. Και πάντα γλυτώνουν χάρη σ’ έναν χάρτη αρνητικό, που σκεπάζει με σκοτάδι όλους τους κινδύνους και τους τρόμους και φωτίζει μόνο τη διαδρομή της σωτηρίας.

Χωρίς χάρτη...

Τέτοιο φωτεινό στ’ αλήθεια χάρτη χαραγμένο πάνω στην αλήθεια σχηματίζουν και τα πετραδάκια του Κοντορεβυθούλη, τα πετραδάκια του Χάνσελ και της Γκρέτελ. Τέτοιον χάρτη δεν καταφέρνουν να χαράξουν πάνω στο δέρμα της πραγματικότητας τα ψίχουλα του Χάνσελ κατά τη δεύτερη δοκιμασία των δυο παιδιών - με συνέπειες γνωστές και μοιραίες.

Χωρίς χάρτη...

Last but not least: ένας χάρτης με διαδρομές που σφύζουν από ζωή. Ένας χάρτης που δεν διστάζει ν’ απεικονίσει (εκτός από το τεράστιο μαύρο καράβι Μολώχ σε κίνηση, περιτριγυρισμένο από τις ουρές των σκυλόψαρων που κολυμπούν γύρω του, και τους Νάνους Πειρατές με το καρυδοτσουφλάκι τους να ταξιδεύουν επίσης στην επιφάνειά του) και την ορθάνοιχτη Μεγάλη Ρουφήχτρα, που είναι μια τρύπα στη θάλασσα -μια τρύπα ανοιχτή!-, και τους επίσης κινούμενους Περιπλανώμενους Βράχους.

Χωρίς χάρτη...

Τέλος κι αν ακόμα δεν έχει σχεδιαστεί με τρόπο τελειωτικό ο Χάρτης των Χαρτών, αν ο δρόμος αυτός είναι ακόμα στη μέση του και το τέλος του δεν φαίνεται, υπάρχει ήδη ένας χάρτης που μπορεί να μας συνοδέψει στη διαδρομή: το βιβλίο του Peter Turchi Χάρτες της φαντασίας: ο συγγραφέας ως χαρτογράφος (“Maps of the Imagination: The Writer as Cartographer”, Trinity University Press, 2007).

Χωρίς χάρτη...

O Τούρκι αφηγείται με τρόπο συναρπαστικό την φανταστική ιδέα του: πως όλοι οι συγγραφείς είναι χαρτογράφοι, πως η συγγραφή αυτή καθ’ αυτήν είναι ο σχεδιασμός, η χάραξη, το ζωγράφισμα ενός χάρτη. Για τον Τούρκι ο χάρτης δεν είναι απλά μια μεταφορά της πραγματικότητας στο χαρτί: είναι η οργανωτική αρχή κάθε αφήγησης. Και είναι μαγευτικά τα όσα γράφει για τη γλώσσα, που είναι μια χώρα, για τις παραγράφους που είναι οι νομοί της, για τις προτάσεις που είναι οι δρόμοι της. Και για τις λέξεις τέλος, που είναι γραμμές, ευθείες και τεθλασμένες και καμπύλες. Είναι η εικόνα του συγγραφέα χαρτογράφου, που διασχίζει θάλασσες βαθιές και οροσειρές πανύψηλες, φαράγγια δύσκολα κι ερήμους στεγνές και φαρμακερές, αποτυπώνοντάς τες στα γράμματα, στα λόγια του. Όπως κάνει άλλωστε και με ακρογιάλια ρόδινα, λιβάδια ήμερα και δροσερά , ποτάμια γάργαρα κι ευτυχισμένα.

Και μ’ αυτό το βιβλίο, που είναι χάρτης, που είναι διαδρομή από το Γνωστό στο Άγνωστο, συνεχίζουμε την περιπέτεια πάνω στο Χάρτη των Χαρτών - ελπίζοντας πάντα πως θα χανόμαστε ξανά και ξανά στη διαδρομή.

Διαβάστε ακόμη: Χάρτες, οι σημασίες τους

Διαβάστε ακόμη: Δουλεύοντας με παιδιά: Χαρτογραφία του χώρου και του χρόνου

 

το bookbook.gr προτείνει

Βοηθήστε το παιδί σας να γίνει αναγνώστης

Γονείς ενθαρρύνετε τα παιδιά να διαβάσουν!
Αν και δεν υπάρχουν οδηγίες για να εφαρμόσετε, αν και δεν υπάρχουν θαυματουργές τεχνικές, δείτε εδώ κάποιες προτάσεις που μπορεί να οδηγήσουν ένα παιδί να γίνει αναγνώστης.

Διαβάστε περισσότερα

το αγαπήσατε

Συνηθίζουμε να ταξινομούμε ό,τι μετριέται στην πεζή όψη της ζωής, της χωρίς φαντασία, της απομαγευμένης ζωής.

Η Μαρία Αγγελίδου στο βιβλίο της Τα Αμέτρητα ταλαντεύεται για λίγο, αλλά δεν χάνει την ισορροπία της και γρήγορα μετατρέπει το μέτρημα σε κάτι που δεν απαντάει στην ερώτηση «πόσα έχεις;» αλλά στην ερώτηση «τι θέλεις να μετρήσεις;».

Διαβάστε περισσότερα

προτεινόμενα άρθρα

 

δημοφιλή θέματα βιβλίων στο bookbook.gr

Αρκούδες Αστυνομικά Γαλλία Δώρα Εβραίοι Ελλάδα, ελληνική επανάσταση 1821 Ευρώπη Ηρωίδες Κίνα Καλοκαίρι Καπέλα Κατοχή Κυκλάδες Παρίσι Σπίτια Τσίρκο Χριστούγεννα άγγελοι άγρια ζώα άλογα έρωτας έφηβοι ήρωες αγάπη αγροκτήματα αγόρια αδέρφια αλεπούδες ανάγνωση ανάποδα παραμύθια ανθρώπινα δικαιώματα αριθμοί αρχαία Ελλάδα αρχαία Ελλάδα, Ιστορία αρχαία ελληνική ιστορία αρχιτεκτονική αστέρια αστρονομία βασιλιάδες βατράχια βιβλία βιβλιοθήκες βιβλιοπωλεία βιογραφίες βροχή βυζαντινή αυτοκρατορία βυθός γάτες γέφυρες γίγαντες γενέθλια γεωμετρία γιαγιάδες γιορτή γλυπτική γονείς και παιδιά δάση δέντρα δεινόσαυροι δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος διάστημα διαφορετικότητα δράκοι δρόμοι δόντια υγιεινή ειρήνη εκπαιδευτικοί ελέφαντες ελληνική μυθολογία ενηλικίωση εξερευνήσεις εξωγήινοι επιστήμη επιστήμονες εποχές ερωτήσεις ευτυχία εφευρέσεις εφηβεία ζουζούνια ζούγκλες ζωγράφοι ζωγραφική ζωγραφικοί πίνακες ζώα ημερολόγια θάλασσα θάνατος θάρρος θεατρικά έργα θησαυροί ιππότες ιστορία, ελληνική ιστορία, παγκόσμια ιστορίες κήποι καράβια κατοικίδια ζώα κηπουρική κλιμακωτά παραμύθια κορίτσια κουνέλια κουτιά κόμικς λέξεις λαγοί λαχανικά λιοντάρια λουλούδια λύκοι μάγισσες μάγοι μέλλον μαγειρική μαθηματικά μαμάδες μετανάστες μουσεία μουσική μπαμπάδες μύθοι νάνοι νεράιδες νησιά ντετέκτιβ νύχτα ξωτικά ξόρκια οικογένεια οικολογία οικονομία ορχήστρες ουράνιο τόξο πέταγμα παιδιά παιδιά με ειδικές ικανότητες παιδική ηλικία παιχνίδια παππούδες παραμύθια παρελθόν πειρατες περάσματα περιβάλλον περιβαλλοντική ρύπανση περιπέτειες ποίηση ποδόσφαιρο πολιτικά δικαιώματα ποντίκια ποτάμια πουλιά πρίγκιπες προϊστορία πρόσφυγες πρώτος παγκόσμιος πόλεμος πτήση πόλεις πόλεμος ρομπότ ρούχα σαλιγκάρια σελήνη σκοτάδι σκύλοι συμπεριφορά τρόποι συναισθήματα συνταγές σχήματα σχολεία σχολείο σχολικός εκφοβισμός σύννεφα τέρατα τέχνη τέχνηεκπαίδευση τίγρεις ταξίδια τηλεόραση υποβρύχια φάλαινες φαγητό φαντάσματα φανταστική λογοτεχνία φιλίες φιλοσοφία φοβίες φυσική φόβος φύση χάρτες χειμώνας χελώνες χορός χρυσοθήρες χρόνος χρόνος μέτρηση χρώματα όνειρα ύπνος
ici-paper.com

 

bookbook.gr εργαστήρια

συνδέσεις
bookbook.gr
κλείσιμο