Νικηφόρου Βρεττάκου, Το ποτάμι Μπυές και τα εφτά ελεγεία

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα παιδιά του Νηπιαγωγείου

Μια φορά κι έναν καιρό... Έτσι αρχίζουν τα παραμύθια. Υπάρχουν όμως και κάποιες αληθινές ιστορίες που σου έρχεται να τις ξεκινήσεις ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, γιατί μοιάζουν με παραμύθι. Με παραμύθι μοιάζει η ζωή ενός ποιητή που γεννήθηκε ακριβώς πριν από εκατό χρόνια σε μια κωμόπολη, τις Κροκεές. Αν ψάξεις λίγο στον χάρτη, θα βρεις τις Κροκεές κοντά στη Σπάρτη, στον νομό Λακωνίας.

Λίγες ημέρες, μετά τη γέννησή του, οι γονείς του έφεραν τον μικρό Νικηφόρο στο σπίτι τους που ήταν στην Πλούμιτσα. Η Πλούμιτσα δεν ήταν χωριό. Ήταν ένας λόφος και είχε στην κορυφή του δύο σπίτια, το σπίτι του Νικηφόρου και το σπίτι του θείου του. Εκεί, λοιπόν, έμεινε ο Νικηφόρος έως ότου έγινε επτά χρονών και ξαναγύρισε πίσω στις Κροκεές για να πάει στο Δημοτικό Σχολείο˙ όταν έγινε, δηλαδή, πρωτάκι.
Στην Πλούμιτσα γνώρισε τους καλύτερους φίλους του˙ τον Ταϋγετο, τη θάλασσα που τα έβλεπε από μακριά, αλλά και τα λουλούδια, τα έντομα, τα ζώα, τα δέντρα που τα παρατηρούσε όλα από κοντά˙ τους κουβέντιαζε και του κουβέντιαζαν.
Όταν μεγάλωσε, μετά από πολλές περιπέτειες, γιατί πήγε ακόμη και στον πόλεμο, υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει την Ελλάδα και να ζήσει σε διάφορα μέρης της Ευρώπης. Ανάμεσα σ’ αυτά και στο Παλέρμο, που ήταν στη Σικελία. Εκεί προσβλήθηκε από μια επικίνδυνη αρρώστια, τη φυματίωση. Οι γιατροί τον συμβούλεψαν, για να γίνει καλά, να πάει σε ένα πιο ορεινό μέρος, σε ένα μέρος που να έχει βουνά. Ο Νικηφόρος είχε έναν πολύ καλό φίλο, τον Ροζέ Μιλιέξ (Roger Milliex). Ο Ροζέ ήταν Γάλλος και είχε παντρευτεί μια σπουδαία ελληνίδα συγγραφέα, την Τατιάνα Γκρίτση. Είχε μάθει τέλεια ελληνικά και αγαπούσε την Ελλάδα όσο και τη δική του πατρίδα.
Ο Ροζέ, λοιπόν, φρόντισε να πάει ο Νικηφόρος σ’ ένα χωριουδάκι που το έλεγαν Σερ (Serres) και βρισκόταν στα ριζά των Νότιων Άλπεων, στη Γαλλία. Το χωριουδάκι αυτό το διέσχιζε ένα ποτάμι που το έλεγαν Μπυές (Buëch). Ο Νικηφόρος και το ποτάμι έγιναν αμέσως φίλοι και έπιαναν κουβέντα για διάφορα θέματα. Ο Νικηφόρος κρατούσε σημειώσεις από τα λόγια του Μπυές και, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, έγραψε ένα ποίημα που του έδωσε τον τίτλο «Το ποτάμι Μπυές και τα εφτά ελεγεία».
Το ποτάμι αυτό το «διαβάσαμε» με τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας μέσα από διάφορες δραστηριότητες.

vrettakos_a1.jpg vrettakos_a2.jpg vrettakos_a2a.jpg

Τις καταγράφω, γιατί μπορεί και εσείς να θέλετε να κουβεντιάσετε με τον Μπυές (ή με κάποιο άλλο ποτάμι) με ανάλογο τρόπο:

α) Τα παιδιά, στο Εργαστήρι της Πινακοθήκης παρακολούθησαν (με προβολή διαφανειών) μία σύντομη αφήγηση για τη ζωή του Νικηφόρου Βρεττάκου. Στη συνέχεια ζωγράφισαν, πάνω σε ριζόχαρτο με μαρκαδόρους, τους φίλους του Νικηφόρου Βρεττάκου, ανάμεσα στους οποίους ήταν και το ποτάμι. Στο σχολείο, ό,τι ήθελαν να προσθέσουν στη ζωγραφιά τους, το ζωγράφισαν σε ένα χαρτί Α4 και κόλλησαν πάνω του το ριζόχαρτο. Όλες οι ζωγραφιές δημιούργησαν ένα ενιαίο έργο στον τοίχο της τάξης.

β) Από τη συλλογή «Το ποτάμι Μπυές και τα εφτά ελεγεία» (Διογένης, Αθήνα 1975) επελέγησαν οι στίχοι:

Κ’ ήσουν εσύ ποτάμι, Μπυές, που κάτω από το λόφο
έρρεες ανάμεσα στα δέντρα με τα φρέσκα
φύλλα˙ που μες στον καθρέφτη σου
σάλευαν οι δαντέλες των βουνών και γίνονταν
κι αυτές ποτάμι (σελ. 23).
Πότε ακούω
το φλοίσβο σου στην καρδιά μου και πότε
την καρδιά μου στο φλοίσβο σου. Προσπαθώ
να εντοπίσω το μέρος που βρίσκεται.
Πότε νιώθω όπως ένα σου παρακλάδι και πότε
σαν να είσαι μια φλέβα μου. Είμαστε δύο
ή μια ή χίλιες φωνές; (σελ. 29).
Κι όταν μιλάω, Μπυές, είναι το ίδιο
όπως ν’ ανοίγει μέσα μου μια φλέβα και να στάζει
το αίμα σε συλλαβές: Ή – λιος, ή Ή – λι – ος … (σελ. 33).
Πλάγια στις όχθες σου μια μουσική
πνέει, Μπυές, απ’ το μέλλον
άλλου είδους αέρας
δικαίωση – φίλημα (σελ. 33).
Δεν θα πάψουν ποτέ η καρδιά μου κι ο φλοίσβος σου
να μιλούν – ένα θρόισμα θείο και παρ’ όλο
που φωτίζονται οι φθόγγοι του ως μέσα, ακατάληπτο (σελ. 34).

Μαζί με τη συλλογή κρατούσα για τα παιδιά και μια πέτρα από τον Μπυές που μου είχε φέρει ο Ροζέ από «το τελευταίο προσκύνημα», όπως χαρακτήρισε ο ίδιος τις επισκέψεις στα μέρη που έζησε ο φίλος του ο Νικηφόρος.

vrettakos_a4.jpg vrettakos_a3.jpg vrettakos_a5.jpg

γ) Η πέτρα έγινε αφορμή να αποφασιστεί η ανάγνωση των στίχων στις όχθες του Ευρώτα. Επιμείναμε περισσότερο στους πέντε πρώτους στίχους (Κ’ ήσουν εσύ ποτάμι … κι αυτές ποτάμι), γιατί τα παιδιά έβλεπαν ακριβώς τις ίδιες εικόνες μέσα στο νερό του ποταμού.

δ) Στη συνέχεια διάλεξαν από μια πέτρα το καθένα. Η νηπιαγωγός επέμενε να παρατηρήσουν τη πέτρα τους με μεγάλη προσοχή, γιατί θα έπρεπε να την αναγνωρίσουν, όταν θα επέστρεφαν στο σχολείο.

ε) Τα παιδιά διάλεξαν από τους στίχους τόσες λέξεις όσες και οι πέτρες τους. Οι λέξεις γράφτηκαν πάνω στις πέτρες και μπήκαν στη σειρά σύμφωνα με τους στίχους του ποιητή.

στ) Και μετά «λεξομαγείρεψαν». Έβαλαν τις πέτρες-λέξεις σε άλλη σειρά και «έγραψαν» το δικό τους ποίημα. Όπως επεσήμανε η Ειρήνη Κοκκορού, η δραστηριότητα αυτή βοήθησε και πολύ προαναγνωστικά, γιατί τα παιδιά μπόρεσαν να ξεχωρίσουν πολύ καλά τις λέξεις μέσα στους στίχους. Οι λέξεις επίσης ως πέτρες απέκτησαν υπόσταση, μορφή και βάρος στα χέρια τους. Κατέστη πλήρως κατανοητό ότι οι προτάσεις αποτελούνται από λέξεις και ότι η επιλογή και η σειρά των λέξεων μέσα στην πρόταση αλλάζει και το περιεχόμενό της.

vrettakos_a6.jpg vrettakos_a7.jpg vrettakos_a8.jpg

Το πρόγραμμα αυτό σχεδιάστηκε για τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας με αφορμή το Έτος Βρεττάκου (το έτος 2012 κηρύχθηκε «Έτος Βρεττάκου» από το ΕΚΕΒΙ, με τη συμπλήρωση των εκατό χρόνων από τη γέννηση του ποιητή). Η μελέτη και η εφαρμογή του προγράμματος έγινε από τις: Γεωργία Κακούρου Χρόνη, επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Ειρήνη Κοκκορού και Άννα Αγγελάκη, κοινωνικούς λειτουργούς και τη νηπιαγωγό Κωνσταντίνα Ζάβρα. Τα παιδιά ήταν μαθητές/μαθήτριες του παιδικού σταθμού «Παιδόραμα».

Δρ. Γεωργία Κακούρου Χρόνη
Επιμελήτρια Κουμανταρείου Πινακοθήκης Σπάρτης, Παραρτήματος της Εθνικής Πινακοθήκης

δημοφιλή θέματα βιβλίων στο bookbook.gr

Αρκούδες Αστυνομικά Δώρα Ηρωίδες Ινδιάνοι Κίνα Καλοκαίρι Καπέλα Κατοχή Κυκλάδες Σπίτια Τσίρκο Υφάσματα Χριστούγεννα άλογα έρωτας έφηβοι ήθη και έθιμα ήρωες αγάπη αγροκτήματα αγόρια αδέρφια αινίγματα αλεπούδες ανάγνωση ανάποδα παραμύθια ανθρώπινα δικαιώματα αριθμοί αρχαία Ελλάδα αρχαία ελληνική ιστορία αρχιτεκτονική αστέρια βασιλιάδες βατράχια βιβλία βιβλιοθήκες βιβλιοπωλεία βιογραφίες βροχή βυζαντινή αυτοκρατορία βυθός γάτες γέφυρες γίγαντες γενέθλια γεωμετρία γη γιαγιάδες γιορτή γονείς και παιδιά γύρος του κόσμου δάση δέντρα δεινόσαυροι δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος δημιουργικότητα δημοκρατία διάστημα διακοπές διατροφή διαφορετικότητα δράκοι δρόμοι δόντια εκλογές εκπαιδευτικοί ελέφαντες ελεύθερος χρόνος ελληνικά βουνά ελληνική μυθολογία ενδοσχολικός εκφοβισμός ενηλικίωση εξερευνήσεις εξωγήινοι εποχές ερωτήσεις ευτυχία εφηβεία ζουζούνια ζωγράφοι ζωγραφική ζωγραφικοί πίνακες ζώα ημερολόγια θάλασσα θάνατος θαλασσοπόροι θεατρικά έργα θησαυροί ιδέες ιππότες ιστορία, ελληνική κήποι καράβια κατάσκοποι κατοικίδια ζώα κηπουρική κινηματογράφος κλιμακωτά παραμύθια κορίτσια κούκλες κόμικς λέξεις λαγοί λαχανικά λουλούδια λύκοι μάγισσες μάγοι μέλλον μαγειρική μαθηματικά μακεδονικός αγώνας μαμάδες μετανάστες μουσεία μουσική μύθοι νάνοι νεράιδες νησιά ντετέκτιβς ξωτικά ξόρκια οικογένεια οικονομία ορχήστρες ουράνιο τόξο πέταγμα παιδιά παιδιά με ειδικές ικανότητες παιδική ηλικία παιχνίδια παππούδες παραμύθια παρελθόν πειρατες περάσματα περιβάλλον περιβαλλοντική εκπαίδευση περιπέτειες πεταλούδες πλανήτες ποίηση ποδόσφαιρο πολιτικά δικαιώματα ποντίκια ποτάμια πουλιά πρίγκιπες πριγκίπισσες προϊστορία πρόσφυγες πρώτος παγκόσμιος πόλεμος πτήση πόλεις πόλεμος ρατσισμός ρομπότ σελήνη σεξ σκιάχτρα σκοτάδι σκύλοι συμπεριφορά τρόποι συναισθήματα σχήματα σχολεία σχολείο σχολικός εκφοβισμός σύννεφα τέρατα τίγρεις ταξίδια τηλεόραση υποβρύχια φαγητό φαντάσματα φανταστική λογοτεχνία φιλίες φιλοσοφία φοβίες φυλακές φυσική φόβος φύση χάρτες χειμώνας χελώνες χιόνι χορός χρυσάφι χρυσοθήρες χρόνος χρόνος μέτρηση χρώματα ψάρια όνειρα ύπνος
Subscribe Here



τα βιβλία που αγαπήσαμε

βιβλία που ξεχωρίσαμε

συνδέσεις

 

γίνε εξερευνητής του κόσμου

bookbook.gr
κλείσιμο