«φιλαναγνωστικές» πρακτικές στο σχολείο

ψιθυριστές των βιβλίων

Εικονογράφηση της Elena Odriozola από το βιβλίο Ένας καλύτερος κόσμος - Τα δικαιώματα του παιδιού, Παπαδόπουλος, 2018

Τα παιδιά, σήμερα, βομβαρδίζονται με πολλά βιβλία και πολλές δραστηριότητες για την ανάγνωση. Οι ενήλικες τους προτείνουν διαρκώς ένα βιβλίο και υποστηρίζουν πόσο σημαντικό είναι να διαβάζεις, αν και συχνά οι ίδιοι δεν είναι αναγνώστες.

Εκπαιδευτικοί, γονείς, βιβλιοθηκονόμοι, εκδότες, βιβλιοπώλες – συμφωνούν πως τα παιδιά δεν διαβάζουν. Έλκονται πολύ περισσότερο από τα βιντεοπαιχνίδια και τις οθόνες.

Και τα παιδιά, αν τα ρωτήσεις να περιγράψουν τη μέρα τους, δεν θα βρεις στις περιγραφές τους λίγα λεπτά ανάγνωσης.

Όμως πώς μπορείς να απαντήσεις αν σου αρέσει κάτι, αν δεν το γνωρίζεις πραγματικά;
Αν δεν σου έχει διαβάσει κανείς μια ιστορία την ώρα που τα μάτια σου κλείνουν από την κούραση και οι ήρωες και οι τόποι γίνονται μέρος από τα όνειρά σου; Αν δεν σου έχει προτείνει κάποιος ένα συναρπαστικό βιβλίο που ήξερε πως θα σε ενδιαφέρει γιατί άκουσε με προσοχή αυτά που του έλεγες;

Στην Ελλάδα η κουλτούρα της ανάγνωσης όπως και η κουλτούρα της βιβλιοθήκης δεν είναι διαδεδομένες. Λίγα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να γίνουν δυναμικοί αναγνώστες – μια εμπειρία που ακολουθεί κάποιον σε όλη του τη ζωή.

Πολύ λίγα παιδιά έχουν το προνόμιο να μεγαλώνουν σε σπίτια με μεγάλες βιβλιοθήκες.

Σύμφωνα με μια έρευνα, στην Ελλάδα ο μέσος όρος των βιβλίων που έχουμε στο σπίτι είναι 62. Το 60% των σπιτιών έχει λιγότερα από 20. Μόνο 2% έχουν περισσότερα από 500. (Θοδωρής Γεωργακόπουλος, Βάλτε βιβλία στο σπίτι, Καθημερινή, 30.11..2018. Τα στοιχεία της έρευνας εδώ)

ψιθυριστές των βιβλίων

Εικονογράφηση του Nikolaus Heidelbach από το βιβλίο Ein Buch für Bruno, Beltz & Gelberg, 2007

Δεδομένων όλων αυτών, το σχολείο πολύ συχνά είναι ο μοναδικός χώρος όπου ένα παιδί θα έρθει σε επαφή με την ανάγνωση. Το σχολείο και όχι η οικογένεια αναλαμβάνει να διαμορφώσει μελλοντικούς αναγνώστες.

ψιθυριστές των βιβλίων

Πολλές διαφορετικές κατηγορίες βιβλίων. Βιβλία για διαστημόπλοια, βιβλία ιστορίας, παραμύθια, ιστορίες. Ένα παιδί πρέπει με τις αναγνώσεις του να διευρύνει συνεχώς τις αναγνωστικές προτιμήσεις του. Από το βιβλίο των Murray McCain (κείμεν0) και John Alcorn (εικονογράφηση), Books, Topipittori, 1962

Στο ελληνικό σχολείο η ανάγνωση πολλών βιβλίων και από διαφορετικές κατηγορίες (λογοτεχνία, ιστορία, φυσικές επιστήμες κλπ.) δεν είναι πλήρως ενσωματωμένη στο εκπαιδευτικό σύστημα. Τα παιδιά μέσα από δραστηριότητες, που εδώ και λίγα χρόνια ονομάζονται φιλαναγνωστικές, καλούνται να διαμορφώσουν κουλτούρα ανάγνωσης.

Οι δραστηριότητες αυτές είναι:

  • Ανάγνωση ενός εξωσχολικού βιβλίου (μυθιστόρημα) από όλη την τάξη σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, η οποία εμπλουτίζεται από διάφορες δράσεις γύρω από την πλοκή, τους ήρωες και τα «νοήματα» του βιβλίου.

  • Προτάσεις ανάγνωσης κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών.

  • Επισκέψεις συγγραφέων ή άλλων καλλιτεχνικών ομάδων που παρουσιάζουν σε μια τάξη το βιβλίο τους ή κάποια δρώμενα σε σχέση με ένα βιβλίο.

Ας σταθούμε λίγο σ' αυτές τις πρακτικές.

  • Η ανάγνωση από όλη την τάξη ενός συγκεκριμένου βιβλίου (μια αρκετά συνηθισμένη πρακτική) έχει ενδιαφέρον καθώς το κάθε παιδί έχει τη δυνατότητα να μοιραστεί με τους συμμαθητές του τη δική του μοναδική ανάγνωση και να τη συζητήσει μαζί τους. Όμως τι γίνεται αν σε κάποια παιδιά δεν τους αρέσει το βιβλίο που διαβάζουν;

  • Οι προτάσεις ανάγνωσης είναι μια καλή μέθοδος προώθησης και διεύρυνσης των αναγνωστικών ενδιαφερόντων των παιδιών, προϋποθέτει όμως πως τα παιδιά έχουν αναπτύξει αναγνωστικά ενδιαφέροντα και συνήθειες, αλλά και γονείς που θα αναζητήσουν μαζί τους στη βιβλιοθήκη ή στο βιβλιοπωλείο κάποιο από τα προτεινόμενα βιβλία. Προϋποθέτει επίσης πως οι εκπαιδευτικοί θα παρακολουθούν την εκδοτική παραγωγή και ότι θα γνωρίζουν τα βιβλία που κυκλοφορούν.

  • Οι επισκέψεις συγγραφέων και καλλιτεχνικών ομάδων ή η συμμετοχή σε δράσεις βιβλιοθηκών ή εκδοτικών οίκων όπως διαγωνισμοί ανάγνωσης είναι από τις πιο διαδεδομένες δράσεις για την προώθηση της «φιλαναγνωσίας» τα τελευταία δέκα χρόνια στην Ελλάδα. Όσο γοητευτικός μπορεί να είναι ο λόγος ενός συγγραφέα για το έργο του, η επαφή του για δυο το πολύ ώρες με τα παιδιά ενός σχολείου δεν επαρκεί ώστε να διαμορφώσει αναγνωστικές προτιμήσεις και συνήθειες. Η βιωματική σχέση του παιδιού με την ανάγνωση παραμένει αδρανής και περιορίζεται στην καλύτερη περίπτωση στο διάλογο με το συγγραφέα και στη χειρότερη στην παθητική ακρόαση.

  • Δράσεις όπως οι διαγωνισμοί ανάγνωσης, αν και προτείνουν μια μεγαλύτερη, σε χρονική διάρκεια, επαφή των παιδιών με τα βιβλία και τη δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε πολλούς τίτλους, συχνά έχουν αντίθετα αποτελέσματα καθώς μέσα σ' ένα περιβάλλον όπως το σχολείο πολλές φορές η ανάγνωση συγκεκριμένων τίτλων βιβλίων παίρνει υποχρεωτικό χαρακτήρα, στερώντας έτσι από τα παιδιά την απόλαυση της ανάγνωσης.

Οι παραπάνω πρακτικές παρά τα θετικά χαρακτηριστικά τους, δεν εξασφαλίζουν την ένταξη της ανάγνωσης στην καθημερινότητα των παιδιών.

Ο θεσμός των σχολικών βιβλιοθηκών, για όσες βιβλιοθήκες δημοτικών σχολείων εντάχθηκαν από τη σχολική χρονιά 2018-19 στο νεοσύστατο δίκτυο σχολικών βιβλιοθηκών, θα μπορούσε να παίξει ένα σημαντικό ρόλο προς τη σωστή κατεύθυνση. Οι σχολικές βιβλιοθήκες, όταν λειτουργούν με εκπαιδευμένο προσωπικό, ανανεώνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα τη συλλογή τους και βρίσκονται σε επικοινωνία με τη σχολική κοινότητα μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο προς την κατεύθυνση ανάπτυξης αναγνωστικής κουλτούρας στα παιδιά.

Σε μια βιβλιοθήκη δίνεται η δυνατότητα σε ένα παιδί να διαλέξει από πολλά διαφορετικά βιβλία αυτό που του αρέσει περισσότερο, ακόμα κι αν τα αγαπημένα του βιβλία είναι τα «κόκκινα», ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.


ψιθυριστές των βιβλίων

Oliver Jeffers, The Incredible Book Eating Boy, Harper Collins, 2006

Για να διαμορφωθεί ένα παιδί σε δια βίου αναγνώστη, προϋπόθεση είναι η καθημερινή επαφή του με ενήλικες που γνωρίζουν τις ανάγκες του, τις προτιμήσεις του, που γνωρίζουν τις δυνατότητές του. Κυρίως όμως του εξασφαλίζουν χρόνο και χώρο για να διαβάσει χωρίς να βαθμολογούν τις ικανότητές του ή την πρόοδό του και χωρίς να αξιολογούν τις αναγνωστικές επιλογές του.

Χρειάζεται να εστιάσουμε σε δύο κατευθύνσεις:

  • Η κουλτούρα ανάγνωσης δεν αφορά μόνο τα βιβλία λογοτεχνίας. Αφορά και τα βιβλία γνώσεων, τα οποία ενδιαφέρουν πολλά παιδιά που απολαμβάνουν να τα διαβάζουν.

  • Ζητούμενο είναι τα παιδιά να εκπαιδευτούν στην απόλαυση της ανάγνωσης. Στη μοναχική δραστηριότητα της ανάγνωσης. Στη σιωπηλή της ηρεμία. Στη συνομιλία με τον εαυτό τους. Να μάθουν να αποζητούν αυτές τις στιγμές συγκέντρωσης. Να γίνει καθημερινή τους συνήθεια να βάζουν στην τσάντα τους το βιβλίο που διαβάζουν: το μυθιστόρημα, το κόμικ. Να ξέρουν πως μπορούν να το βγάλουν από εκεί και να αποζητήσουν μέσα στη φασαρία του σχολείου λίγες στιγμές απομόνωσης.

Το 2019 μέσα από την καμπάνια που ξεκινάει το Bookbook.gr με τίτλο «10 λεπτά διάβασμα» θα προσπαθήσουμε να δώσουμε κατευθύνσεις και υποστηρικτικό υλικό σε εκπαιδευτικούς και υπεύθυνους βιβλιοθηκών έτσι ώστε να εντάξουν τη σιωπηλή ανάγνωση αλλά και την υποστήριξη του μαθήματος με πολλά βιβλία στην καθημερινότητά τους.

 

Διαβάστε ακόμη: Δέκα λεπτά διάβασμα

 

 

δημοφιλή θέματα βιβλίων στο bookbook.gr

Αρκούδες Αστυνομικά Δώρα Ευρώπη Ηρωίδες Ινδιάνοι Κίνα Καλοκαίρι Καπέλα Κατοχή Κυκλάδες Σπίτια Τσίρκο Χριστούγεννα άγγελοι άγρια ζώα άλογα έρωτας έφηβοι ήρωες αγάπη αγόρια αδέρφια αλεπούδες ανάγνωση ανάποδα παραμύθια ανθρώπινα δικαιώματα αριθμοί αρχαία Ελλάδα αρχιτεκτονική αστέρια αστρονομία βασιλιάδες βατράχια βιβλία βιβλιοθήκες βιβλιοπωλεία βιογραφίες βροχή βυζαντινή αυτοκρατορία βυθός γάτες γέφυρες γίγαντες γενέθλια γεωμετρία γιαγιάδες γιορτή γονείς και παιδιά γύρος του κόσμου δάση δέντρα δεινόσαυροι δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος δημιουργικότητα διάστημα διακοπές διατροφή διαφορετικότητα δράκοι ειρήνη εκπαιδευτικοί ελέφαντες ελληνικά βουνά ελληνική μυθολογία ενδοσχολικός εκφοβισμός ενηλικίωση εξερευνήσεις εξερευνητές εξωγήινοι επαγγέλματα επιστήμη εποχές ερωτήσεις ευτυχία εφευρέσεις εφηβεία ζουζούνια ζωγράφοι ζωγραφική ζωγραφικοί πίνακες ζώα ημερολόγια θάλασσα θάνατος θαλασσοπόροι θεατρικά έργα θησαυροί ιδέες ιππότες ιστορία, ελληνική ιστορία, παγκόσμια κήποι καράβια κατάσκοποι κατοικίδια ζώα κηπουρική κλιμακωτά παραμύθια κορίτσια κουτιά κόμικς λέξεις λίμνες λαγοί λαχανικά λιοντάρια λύκοι μάγισσες μάγοι μέλλον μαγειρική μαθηματικά μαμάδες μεγέθη μετανάστες μηχανές μηχανική μουσεία μουσική μουσικοί μπαμπάδες μύθοι νάνοι νεράιδες νησιά ντετέκτιβ νύχτα ξωτικά ξόρκια οικογένεια οικονομία ορχήστρες ουράνιο τόξο πέταγμα παιδιά παιδιά με ειδικές ικανότητες παιδική ηλικία παιχνίδια παππούδες παραμύθια παρελθόν πειρατες περάσματα περιβάλλον περιβαλλοντική εκπαίδευση περιπέτειες πεταλούδες ποίηση ποδόσφαιρο πολιτικά δικαιώματα ποντίκια πουλιά πρίγκιπες πριγκίπισσες προϊστορία πρόσφυγες πτήση πόλεις πόλεμος ρούχα σαλιγκάρια σελήνη σκιάχτρα σκοτάδι σκύλοι συμπεριφορά τρόποι συναισθήματα σχήματα σχολεία σχολείο σχολικός εκφοβισμός σύννεφα τέρατα τέχνη τίγρεις ταξίδια τηλεόραση τρένα υποβρύχια φάλαινες φαγητό φαντάσματα φανταστική λογοτεχνία φιλίες φιλοσοφία φοβίες φυσική φόβος φύση χάρτες χειμώνας χελώνες χορός χρυσάφι χρυσοθήρες χρόνος χρόνος μέτρηση χρώματα όνειρα ύπνος
Subscribe Here



τα βιβλία που αγαπήσαμε

συνδέσεις
ICI-paper.com
bookbook.gr
κλείσιμο